تبخال (هرپس سیمپلكس) اطراف لب و بینی: علت و راه درمان سریع و قطعی آن

tab

تبخال‌ها تاول‌های قرمز پر از مایعی هستند که نزدیک دهان و یا دیگر نواحی صورت ایجاد می‌شوند. در موارد نادر، ممکن است روی انگشتان، بینی و یا داخل دهان نیز ایجاد شوند. تبخال‌ها معمولاً بصورت تکه‌هایی در کنار هم تجمع پیدا می‌کنند. ممکن است تبخال به مدت دو هفته یا بیشتر باقی بماند. هیچ درمانی برای تبخال وجود ندارد و ممکن است بدون هشدار دوباره بازگردند. برخی داروهای خاص را می‌توان برای درمان تبخال و جلوگیری از بازگشت آنها استفاده کرد.

تبخال‌ها معمولاً خود به خود پس از گذشت 7 تا 10 روز برطرف می‌شوند. اگر چه هیچ دارویی نمی‌تواند عفونت را از بین ببرد، اما برخی داروها و کرم‌های تجویزی خاص می‌توانند مدت زمان وجود تبخال را کاهش داده و باعث کمتر شدن درد ناشی از آن شود.

اگر دچار تبخال شده‌اید، در شرایط زیرا باید حتماً به پزشک مراجعه کنید:

  • مشکل سلامتی دیگری دارید که سیستم ایمنی بدنتان را تضعیف کرده است.
  • تبخال بعد از گذشت 7 تا 10 روز بهبود پیدا نکرد.
  • به دفعات دچار تبخال می‌شوید.
  • نشانه‌هایی از عفونت باکتریایی مانند تب، چرک، یا گسترش ناحیه‌ی قرمز شده وجود دارد.

در صورتی که تبخال شما بیش از دو هفته طول کشید حتما با متخصص جهت تشخیص و درمان صحبت کنید. شماره‌های 02188334029 - 02188333259 جهت کسب اطلاعات بیشتر و رزو نوبت در اختیار شما هستند.

تبخال چیست؟


تبخال‌ها تاول‌های کوچک و تا حدودی دردناکی هستند که معمولاً در دهان یا اطراف لب مشاهده می‌شوند و توسط ویروس هرپس سیمپلکس-1 (HSV-1) ایجاد می‌شوند. اما تبخال‌ها فقط روی لب‌ها ظاهر نمی‌شوند. گاهی ممکن است در داخل دهان، روی صورت و یا حتی داخل یا روی نیز بینی بروز پیدا کنند. این نواحی شایع‌ترین نقاط هستند اما تبخال‌ها می‌توانند در هر جای دیگری از بدن ایجاد شوند از جمله در ناحیه‌ی تناسلی.

تبخال تناسلی معمولاً در اثر ویروس هرپس سیمپلکس- 1به وجود نمی‌آید، بلکه بوسیله نوع دیگری از ویروس هرپس سیمپلکس به نام هرپس سیمپلکس-2 (HSV-2) ایجاد می‌شود و با برقراری رابطه‌ی جنسی گسترس پیدا می‌کند. اما حتی با اینکه ویروس هرپس سیمپلکس- 1 معمولاً باعث ایجاد تبخال‌ها در دهان شده و ویروس هرپس سیمپلکس-2 موجب بروز تبخال‌های ناحیه تناسلی می‌شود، اما این ویروس‌ها می‌توانند باعث ایجاد تبخال در هر دو ناحیه شوند.

علائم تبخال


tab1

ممکن است چند روز پیش از بروز تبخال حس مور مور شدن یا سوزش در لب‌ها‌ یا صورتتان داشته باشید. این بهترین زمان برای شروع درمان است. هنگامی که تبخال ایجاد شود، شما با یک تاول قرمز و برآمده پر از مایع مواجه می‌شوید. این تاول معمولاً دردناک و حساس به لمس است. ممکن است همزمان چند تبخال وجود داشته باشد.

تبخال تا دو هفته باقی مانده و در طول این مدت تا زمانی که بهبود پیدا کند و پوسته پوسته شود مسری خواهد بود. پس از اینکه در معرض ویروس هرپس سیمپلس قرار گرفتید ممکن است تبخال تا 20 روز ظاهر نشود.

احتمال دارد در زمان بروز تبخال با یک یا چند نوع از علائم زیر مواجه شوید:

  • تب
  • دردهای عضلانی
  • تورم غدد لنفاوی

چه چیزی منجر به ایجاد تبخال می‌شود؟


tab2

ویروس هرپس سیمپلکس-1بسیار شایع است. اگر دچار این ویروس باشید، احتمال دارد که در دوران کودکی و اغلب در اثر تماس مستقیم با شخصی که مبتلا به آن بوده و یا بوسیده شدن توسط یک بزرگسال مبتلا به ویروس، آن را گرفته باشید. هنگامی که شخصی به ویروس هرپس سیمپلکس-1 آلوده می‌شود، ویروس از طریق پوست وارد گروهی از سلول‌های عصبی به نام گانگلیون می‌شود. ویروس پس از ورود به این سلول‌ها مدت زمان زیادی را در حالت خواب و غیرفعال به سر می‌برد و هر لحظه ممکن است بیدار شده و موجب تبخال شود. اما همه‌ی کسانی که مبتلا به ویروس هرپس سیمپلکس می‌شوند، تبخال نمی‌زنند. در برخی افراد این ویروس به طور دائم در حالت غیرفعال (خواب) باقی می‌ماند.

اما چه عاملی باعث فعال شدن ویروس می‌شود؟ جواب آن بطور قطع مشخص نمی‌باشد. نیازی نیست که فرد دچار سرماخورگی شود تا تبخال بزند. تبخال‌ها می‌توانند از طریق عفونت‌های دیگر، تب، استرس، نور خورشید، آب و هوای سرد، تغییرات هورمونی در دوران قاعدگی یا بارداری، کشیدن دندان و مصرف برخی غذاها و داروها نیز بروز پیدا کنند. در بسیاری از افراد دلیل آن غیر قابل پیش بینی است.

در ادامه چگونگی بروز تبخال ارائه می‌شود:

  • ویروس هرپس سیمپلکس-۱ که در بدن غیر فعال بوده است، فعال یا بیدار می‌شود.
  • ویروس توسط انتهای رشته‌های عصبی به جایی که در ابتدا آلوده شده است (مثلاً لب) حرکت می‌کند.
  • ناحیه زیر سطح پوستی که تبخال در حال ظاهر شدن است شروع به مور مور شدن، سوزش و یا خارش می‌کند.
  • یک یا دو روز پس از احساس سوزش، یک برآمدگی قرمز در آن ناحیه ظاهر می‌شود.
  • برآمدگی تبدیل به تاول می‌شود.
  • تاول خشک شده و یک پوسته‌ی زرد به جای آن ظاهر می‌شود.
  • پوسته‌ی زرد زخم‌مانند می‌افتد و یک ناحیه‌ی متمایل به رنگ صورتی باقی می‌ماند.
  • ویروس هرپس سیمپلکس مجداً به طرف گانگلیون (سلول‌های عصبی) حرکت کرده و غیرفعال می‌شود.

تبخال چگونه گسترش پیدا می‌کند؟


tab3

تبخال‌ها به شدت مسری می‌باشند. اگر تبخال دارید، خیلی راحت می‌توانید از طریق ویروس HSV-1 شخص دیگری را آلوده کنید. این ویروس از طریق تماس مستقیم (از طریق تماس با پوست یا تماس با ترشحات دهانی یا تناسلی (مثلاً از طریق بوسیدن) انتقال می‌یابد. با اینکه وقتی تبخال وجود دارد ویروس بیشترین میزان مسری بودن را دارد، اما حتی زمانی که آن را نمی‌بینید نیز ممکن است واگیردار باشد. ویروس HSV-1 همچنین می‌تواند با استفاده‌ی مشترک از لیوان، ظروف غذا، بالم لب  (نوعی پماد موضعی برای درمان بیماری های مربوط به لب است)یا رژ لب فردی که مبتلا به تبخال است نیز انتقال پیدا کند.

علاوه بر این، اگر شما و یا همسرتان دچار تبخال روی دهان شوید، ویروس هرپس سیمپلکس-1 می‌تواند در حین رابطه‌ی جنسی دهانی سرایت کند و یا باعث ایجاد تبخال تناسلی شود. ویروس هرپس سیمپلکس همچنین می‌تواند با لمس تبخال و سپس لمس مخاط و یا ناحیه‌ای از پوست که دارای بریدگی روی آن است نیز انتقال یابد. بنابراین بهتر است که از تماس، فشردن یا کشیدن تبخال پرهیز کنید.

درمان تبخال


بطور کلی درمانی برای تبخال وجود ندارد اما برخی افراد مبتلا به ویروس هرپس سیمپلکس به ندرت دچار تبخال می‌شوند. با بروز تبخال، روش‌های متعددی برای درمان آن وجود دارد.

پماد و کرم

tab4

هنگامی که تبخال آزاردهنده می‌شود، می‌توانید درد آن را کنترل کنید و با استفاده از پمادهای آنتی‌ویروس مانند penciclovir روند بهبودی را تسریع بخشید. بیشترین تاثیر پمادها زمانی است که به محض مشاهده‌ی اولین علائم تبخال مورد استفاده قرار گیرند. این پمادها باید چهار تا پنج بار در روز و به مدت چهار تا پنج روز استفاده شوند. داروی دوکوزانول نیز یک روشی دیگر برای درمان تبخال است. این دارو یک کرم بدون نسخه است که می‌تواند مدت زمان وجود تبخال را از چند ساعت تا یک روز کاهش دهد. این کرم باید چند بار در روز استفاده شود.

داروها

tab5

تبخال‌ها را می‌توان با مصرف داروهای خوراکی ضد ویروس مانند آسیکلوویر (Zovirax)، والاسیکلوویر (Valtrex) و فامسیکلوویر (Famvir) درمان کرد. این داروها تنها بصورت نسخه‌ای در دسترس می‌باشند. ممکن است پزشک در صورتی که دچار عوارض تبخال شده باشید یا شیوع آنها بصورت مکرر باشد، توصیه کند که بطور منظم از داروهای ضد ویروس استفاده کنید.

درمان‌های خانگی

tab6

علائم تبخال را می‌توان با استفاده از یخ یا کیسه‌های آغشته به آب سرد بر روی زخم‌ها تسکین داد. درمان جایگزین برای تبخال‌ها شامل استفاده از بالم لب که حاوی عصاره لیمو است، می‌باشد. مصرف مکمل‌های لیزین بصورت منظم می‌تواند موجب کاهش شیوع مکرر تبخال در برخی افراد شود. آلوئه‌ورا که ژل خنک‌کننده‌ی موجود در داخل برگ‌های گیاه آلوئه است، ممکن است موجب تسکین علائم تبخال شود. ژل آلوئه‌وار یا بالم لب آلوئه‌ورا را سه بار در روز بر روی زخم‌های تبخال بمالید.

ژل‌های روغنی مانند وازلین لزوماً موجب بهبودی تبخال نمی‌شوند، اما می‌توانند درد ناشی از آن را کاهش دهند. این ژل‌ها از ترک خوردن زخم جلوگیری می‌کنند. همچنین در نقش یک مانع محافظتی در برابر عوامل محرک خارجی نیز عمل می‌کنند. عنبر سائل یک منقبض‌کننده‌ی طبیعی است که می‌تواند به خشک شدن و بهبود تبخال کمک کند. با این وجود همچنان این سوال که تبخال در صورت خشک بودن سریع‌تر بهبود پیدا می‌کند یا مرطوب بودن، بدون پاسخ است. همواره درمان‌های خانگی، کرم‌ها، ژل‌ها یا پمادها را با استفاده از یک گوش پاک‌کن تمیز یا پنبه بر روی تبخال بمالید.